Słodki smak i nie liczymy kalorii
prof. dr hab. n. med. Zbigniew Gaciong
Kierownik Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii SP CSK w Warszawie
Skłonność do słodkiego smaku, bardziej niż do innych, leży w ludzkiej naturze1. Naukowcy uważają, że nasze upodobanie do słodyczy może być ewolucyjnym mechanizmem przeżycia, zapewniającym akceptację dla mleka matki. Ma ono lekko słodki smak, dzięki zawartemu w nim cukrowi laktozie - będącemu podstawowym węglowodanem w udzkim mleku2. Dlatego m.in. chętnie gasimy pragnienie słodkimi napojami orzeźwiającymi zawierającymi cukier lub słodziki.
Słodki smak – to lubię!
Źródłem nawodnienia może być nie tylko woda, ale również wszystkie napoje bezalkoholowe, takie jak: soki, mleko, kawa, herbata i napoje chłodzące, ponieważ zawierają od 85% do 99% wody. Im większa różnorodność tego co pijemy, tym lepiej.
Udowodniono, że spożywanie różnych napojów przyczynia się do lepszego nawodnienia - po prostu chętniej sięgamy po to, co nam smakuje. Dlatego zamiast restrykcyjnie odmawiać sobie przyjemności dopasujmy ilość i rodzaj wypijanych napojów do stylu życia, w którym powinno znaleźć się miejsce na zbilansowaną, różnorodną dietę bogatą w warzywa i owoce, a także czas na regularną aktywność fizyczną - spacer, ćwiczenia, ulubiony sport. W rezultacie pijąc różne rodzaje napojów - dziennie w ramach naszej diety powinniśmy przyjmować ok. 2-2,5l. płynów - możemy osiągnąć odpowiedni poziom nawodnienia organizmu, a tym samym dobre samopoczucie. Warto również wiedzieć, że cukry zawarte w napojach, po spożyciu, są rozkładane przez organizm w celu wyprodukowania energii. Większość powszechnie używanych cukrów (cukier stołowy, miód, syrop glukozowo-fruktozowy) zawiera glukozę, która jest jedynym paliwem wykorzystywanym przez mózg oraz podstawowym paliwem wykorzystywanym przez pracujące mięśnie.3
Udowodniono, że spożywanie różnych napojów przyczynia się do lepszego nawodnienia - po prostu chętniej sięgamy po to, co nam smakuje. Dlatego zamiast restrykcyjnie odmawiać sobie przyjemności dopasujmy ilość i rodzaj wypijanych napojów do stylu życia, w którym powinno znaleźć się miejsce na zbilansowaną, różnorodną dietę bogatą w warzywa i owoce, a także czas na regularną aktywność fizyczną - spacer, ćwiczenia, ulubiony sport. W rezultacie pijąc różne rodzaje napojów - dziennie w ramach naszej diety powinniśmy przyjmować ok. 2-2,5l. płynów - możemy osiągnąć odpowiedni poziom nawodnienia organizmu, a tym samym dobre samopoczucie. Warto również wiedzieć, że cukry zawarte w napojach, po spożyciu, są rozkładane przez organizm w celu wyprodukowania energii. Większość powszechnie używanych cukrów (cukier stołowy, miód, syrop glukozowo-fruktozowy) zawiera glukozę, która jest jedynym paliwem wykorzystywanym przez mózg oraz podstawowym paliwem wykorzystywanym przez pracujące mięśnie.3
Słodka alternatywa
Dla osób dbających o szczupłą sylwetkę dostepne są napoje o obniżonej zawartości kalorii lub bez kalorii, słodzone niskokalorycznymi substancjami słodzącymi czyli słodzikami. To skuteczny i bezpieczny sposób na zarządzanie np. wagą ciała. Niskokaloryczne i bezkaloryczne substancje słodzące, takie jak aspartam, sukraloza są kilkaset razy słodsze od np. cukru stołowego, pomimo, że nie zawierają kalorii lub zawierają ich mało. Od czasu wprowadzenia sacharyny na świecie dostępnych jest jeszcze 5 substancji używanych jako sztuczne słodziki: stewia, aspartam, neotam, sukraloza, acesulfam-K. Spośród nich, jedynym naturalnym produktem jest stewia uzyskiwana z rośliny Stevia rebaudiana, pochodzącej z Paragwaju. Dysponujemy danymi o ich bezpieczeństwie i braku zagrożeń związanych z długotrwałym stosowaniem słodzików - powiedział profesor Zbigniew Gaciong z Uniwersytetu Medycznego w Warszawie.
Jednym z najdokładniej przebadanych słodzików stosowanych w żywności jest aspartam, używany na całym świecie od ponad 25 lat w ponad 6000 produktówżywnościowych i napojach, począwszy od napojów gazowanych i gumy do żucia, po żelatynę i bezcukrowe pastylki od kaszlu. Jest ok. 200 razy słodszy niż cukier stołowy, stanowi więc wspaniałe rozwiązanie dla konsumentów, którzy chcą cieszyć się słodkimi napojami, nie zawierającymi cukru ani kalorii. Aspartam składa się z dwóch aminokwasów: kwasu asparaginowego i fenyloalaniny, które występują naturalnie w żywności zawierającej białko, np. w jajach, mięsie, rybach, produktach mlecznych i orzechach. Aminokwasy te stanowią bloki budulcowe białek i są metabolizowane przez organizm. Z uwagi na to, że aspartam zawiera fenyloalaninę, nie powinien być spożywany przez ludzi z rzadkim schorzeniem genetycznym zwanym fenyloketonurią. Zgodnie z przepisami większości krajów produkty spożywcze i napoje zawierające aspartam posiadają na etykiecie oświadczenie ostrzegające osoby z tą chorobą o obecności fenyloalaniny.
Wiele badań naukowych potwierdziło bezpieczeństwo aspartamu, który może być również spozywany przez dzieci, osoby chore na cukrzycę oraz kobiety w ciąży i karmiące. Jest on dopuszczony do użytku w 135 krajach. Władze, które zatwierdziły aspartam to m.in. amerykański Urząd ds. Żywności i Leków (FDA), Agence Française de Sécurité Sanitaire des Aliments (AFSSA - Francuski Urząd Bezpieczeństwa Żywności), Wspólny Komitet Ekspertów FAO/WHO ds. Dodatków do Żywności (JECFA); oraz Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA)4.
Słodzone naturą!
Do niskokalorycznych substancji słodzących należy również stewiol glikozydowy - wyciąg ze stewii, który pochodzi z naturalnego źródła - rośliny zwanej stewią (stevia rebaudiana). Stewia to roślina z rodziny astrowatych, pochodząca z Paragwaju, a jej liście są unikalnym źródłem intensywnej słodyczy. Była ona stosowana do słodzenia pożywienia już przez rdzennych mieszkańców Ameryki Południowej. Uważani za ekspertów w dziedzinie roślin i ich zalet, od wieków wykorzystywali sproszkowane liście stewii do słodzenia napojów. Słodzik na bazie stewii jest 200 razy słodszy niż cukier stołowy, nie zwiększa kaloryczności żywności i napojów, w których jest stosowany, a tym samym nie dostarcza dodatkowych kalorii organizmowi.
- 1) i 2) Broszura „Niskokaloryczne środki słodzące. Rola i korzyści.”, str.5, wydane przez International Sweeteners Association, 2011 r.
- 3) Broszura „The truth about sugar – 10 facts you should know” IFIC (International Food Information Council)
- 4) Broszura BIHW “The Lowdown on Low-Calorie Sweeteners”, str. 8, 2009